Lyra ETNA λ Lambda

Lyra ponownie wywraca świat analogu do góry nogami, wprowadzając wkładkę gramofonową Etna λ Lambda. Nosi ona nazwę pochodzącą od majestatycznego wulkanu Etna na Sycylii, lecz sama w sobie stanowi równie imponujący pomnik – łączący sprawdzone zasady konstrukcyjne Lyry z najnowszymi koncepcjami projektowymi Jonathana Carra.

Etna λ Lambda została zaprojektowana z silnym naciskiem na efektywność inżynieryjną – tak, aby jej wydajność możliwie najbardziej przekraczała prostą sumę użytych komponentów. Z tego powodu, mimo że dzieli pewne założenia filozoficzne z modelem Atlas λ Lambda, idee te zostały tu zrealizowane w zupełnie odmienny sposób.

Etna λ Lambda wykorzystuje solidną tytanową strukturę rdzeniową, obrabianą z zastosowaniem nieparalelnych powierzchni, które eliminują wewnętrzne odbicia dźwięku, gdziekolwiek to możliwe. W przeciwieństwie jednak do Atlas (czy wcześniejszego Titan i), rdzeń ten łączy się z nieco mniejszym, asymetrycznym, lustrzano-czarnym, anodowanym korpusem z duraluminium, który osadza się na nim z absolutną precyzją, niczym idealnie dopasowany element układanki. Rdzeń i korpus uzupełnione są prętami tłumiącymi wykonanymi z brązu i stali nierdzewnej, a następnie łączone pod ciśnieniem w naprężoną, sztywną, wolną od pustek strukturę złożoną z wielu materiałów i o złożonej geometrii wewnętrznej. Taka konstrukcja warstwowo-ściskająca radykalnie redukuje rezonanse charakterystyczne dla poszczególnych materiałów i tworzy znacznie bardziej neutralnie brzmiącą obudowę niż byłoby to możliwe przy konstrukcji jednorodnej. Dodatkowo, wysoka sztywność obudowy poprawia dynamikę, reakcję na transjenty oraz rozdzielczość.

Etna λ Lambda wykorzystuje bezrdzeniowy system podwójnych magnesów, cantilever z boru pokrytego warstwą diamentu oraz zaprojektowaną przez Lyrę igłę typu line-contact o zmiennym promieniu. Lyra pozostaje jedynym producentem wkładek, który montuje cantilever bezpośrednio w korpusie wkładki, tworząc sztywną, jednolitą strukturę pomiędzy cantileverem a headshellem ramienia. Dlaczego? Przetworniki liniowe, jakimi są wkładki gramofonowe, to urządzenia z natury rzeczy mało wydajne – jedynie 5–10% energii drgań z rowka płyty zamieniane jest na sygnał elektryczny. Wewnętrzny system tłumienia rozprasza część pozostałych 90–95%, lecz znaczna część nadmiarowej energii rezonansowej odbija się wewnątrz wkładki, tworząc echa i ogólne pogorszenie wierności dźwięku. Jest to łatwe do usłyszenia w wielu wkładkach – wystarczy odtworzyć mocno wytłoczoną płytę z wyłączonym wzmacniaczem i zbliżyć ucho do wkładki. „Mowa igły”, którą wówczas słychać, to właśnie niekontrolowana energia wibracyjna. Bezpośrednio mocowany cantilever Etna λ Lambda pomaga skutecznie przewodzić tę nadmiarową energię do headshella, gdzie zostaje ona bezpiecznie rozproszona przez większą masę ramienia i podstawy gramofonu.

Etna λ Lambda wykorzystuje koncepcję asymetrycznego projektu, znaną już z modelu flagowego Atlas, lecz przenosi śrubę montażową oraz otwór mocujący całkowicie na front wkładki, wprowadzając dodatkowo barierę tłumiącą z brązu pomiędzy nią a mechaniczną ścieżką łączącą cantilever z headshellem. Pozbawiona przeszkód i pustych przestrzeni, sztywna i bezpośrednia ścieżka od cantilevera do headshella umożliwia wyjątkowo skuteczne odprowadzanie drgań zaraz po ich konwersji w sygnał elektryczny, eliminując tym samym rezonanse wtórne i odbicia wewnętrzne, które w przeciwnym razie przejawiałyby się jako koloryzacja dźwięku. Zwężony obszar montażu ściślej łączy Etnę z headshellem, ułatwiając transfer energii drgań do ramienia i zapewniając jeszcze lepszą kontrolę nad zakłóceniami mechanicznymi.

Kolejną siłą konstrukcyjną Etna λ Lambda są bardzo wydajne cewki sygnałowe w kształcie litery X – rozwiązanie dzielone z modelem Atlas. W porównaniu z tradycyjnymi cewkami na rdzeniach kwadratowych, układ X zapewnia większą niezależność działania kanałów, lepsze śledzenie rowka, dokładniejsze dopasowanie kanałów, lepszą separację i niższy poziom zniekształceń przesłuchowych. Choć wkładki z cewkami typu X istnieją od lat, zazwyczaj wiązało się to z niską sprawnością – albo wymagającą wysokiej impedancji wewnętrznej (co zwiększa masę ruchomą i poziom szumu), albo z bardzo niskim poziomem wyjściowym (obciążającym stopień gramofonowy).

Aby rozwiązać ten problem, Lyra przeprowadziła dokładne badania nad geometrią X-core, łącząc analizę matematyczną z testami praktycznymi. Rezultatem był bardzo precyzyjnie określony kształt i wymiary cewki X, które zapewniły nie tylko lepszą sprawność niż jakakolwiek wcześniejsza wkładka typu X, ale również przewyższyły wydajność starszych modeli Lyry z cewkami kwadratowymi.

Technologia „New Angle” firmy Lyra mechanicznie wstępnie ustawia cewki sygnałowe względem przednich i tylnych magnesów tak, by podczas odtwarzania płyty były one idealnie wyrównane. Dzięki temu cewki mogą poruszać się swobodnie we wszystkich kierunkach, gwarantując odtwarzanie bez zniekształceń.

Rzadko podkreślanym, a kluczowym czynnikiem determinującym brzmienie wkładki jest system zawieszenia i tłumienia. Materiały, wymiary i geometria cantilevera mają istotny wpływ na dźwięk – a bez idealnie dopasowanego systemu tłumików i zawieszenia uzyskanie optymalnych parametrów brzmieniowych nie jest możliwe.

W modelach Lyra po 2008 roku (Delos, Kleos, Etna, Atlas) wprowadzono stożkowe tłumiki, które naprężają cantilever w dół w pozycji spoczynkowej, tak aby po zastosowaniu siły nacisku igły (VTF) kąt cewki względem magnesów był wyrównany w pozycji roboczej. Kontynuując rozwój tej koncepcji, Lambda wprowadza podział tłumika na płaski dysk elastomerowy (do tłumienia) oraz dodatkową „poduszkę” odpowiedzialną za naprężenie wstępne cantilevera. Pozwoliło to na zastosowanie wyspecjalizowanych materiałów dopasowanych do konkretnych funkcji.

Wkładki Etna i Atlas w wersji Lambda zachowują zalety koncepcji New Angle, ale oferują znacznie wyższą stabilność mechaniczną i zauważalnie lepsze osiągi brzmieniowe.

Ulepszenia Lambda dotyczą zarówno modeli z pojedynczą warstwą cewek (Atlas SL, Etna SL), jak i standardowych modeli z podwójną warstwą (Atlas, Etna), a także wersji monofonicznych (Atlas Mono, Etna Mono).

Etna λ Lambda, choć plasuje się tuż pod szczytem oferty Lyry, osiągami mogłaby z powodzeniem definiować szczytowe modele dowolnej innej marki. Atlas oferuje dźwięk wyrafinowany, elegancki i zmysłowy – Etna z kolei charakteryzuje się bardziej otwartym i ekspresyjnym brzmieniem. Wybór pomiędzy tymi dwoma wyjątkowymi konstrukcjami sprowadza się do preferencji użytkownika i charakteru systemu. Dla wielu klientów to właśnie Etna λ Lambda okaże się ideałem i stanie się ich ulubioną wkładką Lyra.